GAUTAMA

Thứ Ba, 12 tháng 3, 2013

VÀI LỜI LĂN TĂN

Chào các bạn,
Mình về tới Kathmandu tối hôm qua. Lướt qua web thấy trong mấy ngày rồi xảy ra nhiều chuyện nóng bỏng. Rất mừng thấy TTXVH bất tử!
Rất ngạc nhiên cho mình là bài Rẻ Tiền được nhiều người quan tâm, chia sẻ.
Có mấy điểm sau:

Về quan điểm cho rằng mình công kích cá nhân: dĩ nhiên rồi. Blog của mình và của blogger ấy là của cá nhân chứ có phải của tập thể/tổ chức nào đâu, nên chuyện phản hồi, không đồng quan điểm là chuyện cá nhân. Blogger đã post bài của mình lên cho thiên hạ đọc thì phải chấp nhận chuyện phê phán bản thân mình thôi. Nếu không viết sai và có trách nhiệm với bài viết của mình thì có gì mà phải ngụy biện, phải cao ngạo rằng không nói chuyện với kẻ công kích cá nhân. Thế anh ta không phải cá nhân thì là tập thể nào?
Về quan điểm của mình trong bài Rẻ tiền: đầu tiên mình không đồng tình ở cách đặt tựa bài. Rẻ tiền là ở chỗ ấy. Thứ hai, tác giả đã vô cùng ẩu tả, không tìm hiểu thấu đáo đã vội vàng chém gió trong khi thông tin thì đầy rẫy và dễ dàng tìm ra. Đấy là thói vô trách nhiệm.
Về vấn đề comment: mỗi nhà mỗi cảnh. Mình ôm đồm nhiều việc quá chỉ tiếc một ngày không có đến 48 giờ đồng hồ nên không đủ sức để Re-Comment, mong các bạn thông cảm. Đồng thời cũng sợ các bạn dư luận viên vào xả rác hay hack cái chòi lá này của mình nên tắt chức năng comment đi cho nó lành (mình đã nói rõ điều này ở những bài đầu của blog này). Các bạn nào muốn gửi ý kiến xin gửi đến địa chỉ email của mình, nếu thích hợp mình sẽ cập nhật vào bài tương ứng. Trân trọng.
Về TỰ TÔN DÂN TỘC. Mình chỉ tiếc là chuyến đi khảo sát của mình không thể dời lại- vì mấy ngày đó là lễ hội lớn nhất trong năm của Hindu: Mahashivaratri- để mình có thể làm việc cần làm. Hôm nay mình đã gửi thư đến Đại sứ Thái Lan tại Nepal yêu cầu Thái Lan và báo Bangkok Post phải đính chính thông tin xúc phạm đến tín ngưỡng và chủ quyền quốc gia của Việt Nam, đồng thời phải xin lỗi Phật tử Việt Nam. Mình sẽ cập nhật việc này trong vài ngày tới. Điều đáng buồn là người Việt ta ngày nay bị thế giới coi thường đến mức người Thái mà cũng đòi nhà cầm quyền Thái hủy một bức tượng mà họ cả quyết là ở Việt Nam. Không thấy một ai lên tiếng về việc xâm phạm chủ quyền quốc gia này. Quan điểm của mình là : kể cả bức tượng đó tồn tại ở Việt Nam thì người Thái làm gì có quyền đòi nhà cầm quyền của họ hủy bức tượng trong lãnh thổ Việt Nam? Về mặt tín ngưỡng, Thái Lan đâu có phải là lãnh đạo của Phật giáo thế giới? Cả cộng đồng mạng Việt nhặng xị lên, đấu đá lẫn nhau, tự điều tra nội bộ, tự thanh minh... trong khi kẻ xúc phạm là báo Bangkok Post thì ngồi đó cười ruồi. Vì đâu mà đến nông nỗi này?
Vị blogger nọ đòi cấm không cho mang bức tượng đó về Việt Nam. Chi tiết thì mình sẽ nói trong bài "Thấy vậy mà không phải vậy!" sau. Xin vắn tắt ở đây: giọng điệu cực đoan này giống hệt cung cách quản lý của cộng sản. Cái gì không quản được thì cấm. Cái gì không hiểu nổi thì đốt sạch, xóa sạch không cần lý lẽ. Dân chủ giả cầy!

Xin post ở đây một số hình như là món khai vị cho bài "Thấy vậy mà không phải vậy" sẽ post trong 1-2 ngày tới. Loạt hình này copy từ trang Kiến thức.Tín ngưỡng Việt Nam đấy, đi mà cấm!

ĐÂY LÀ BẢO VẬT QUỐC GIA: THẠP ĐỒNG ĐÀO THỊNH

Thứ Năm, 7 tháng 3, 2013

VỀ VỚI NGƯỜI THARU

NGÀY 1: dự trù mãi đến khi kết thúc chuyến đi mới post bài vì phải đi vào các làng Tharu hẻo lánh, không có net. Nhưng đi được 400km đến Butwal thì hết xăng nên phải ở lại đây một đêm. May KS có net nên tranh thủ xài ké post vài hình đã chụp bữa nay.

Kế hoạch là khởi hành sớm nhưng hôm nay các đảng chính trị người Madeshi bandha nên mãi tới 8 giờ mới xuất phát được. Kinh nghiệm ở các nước Nam Á là khi có bandha các bạn đừng nên ra đường sớm dù bọn tổ chức nào cũng nói là cho phép xe của phóng viên, khách du lịch nước ngoài, cấp cứu lưu thông. Đừng tin! Sáng nay một chiếc xe của đài truyền hình đi làm tin buổi sáng đã bị tấn công. Vì thế mà dù xe mình có dán "bùa" PRESS phía trước mình vẫn phải chờ vài tiếng đồng hồ cho mấy cái đầu của bọn tiểu yêu nguội bớt.

Chúa nhật này (10/03/2013) là đại lễ hội quan trọng nhất trong năm của Shaivism (một tông của Hindu giáo tôn thờ thần Shiva; tông còn lại là Vaishnavism thờ thần Vishnu). Từ mấy ngày nay, các SADHU (ông đạo Hindu) từ khắp nơi ở Nepal và India lũ lượt kéo về Pashupatinath-ngôi đền thiêng nhất của Hindu ở Kathmandu để tham dự lễ hội này.

Mình thích cái con gấu bông xinh xắn sau lưng tay cua-rơ này!

Mùa này là mùa đẹp để du lịch ở Nepal và Bắc India. Trời mát và không còn sương mù che phủ cả ngày như 2 tháng trước. Đôi vợ chồng người Pháp này đang đạp xe từ Kathmandu về Lumbini

Cơ ngơi của Binod Kumar Chaudary, tỷ phú đầu tiên của Nepal vừa mới lọt vào danh sách của Forbes năm nay. Chaudary là họ phổ thông của người Tharu. Cụm tượng hoành tráng bằng đồng này mô tả tích thần Krishna đánh xe chở Arjun ra trận, một tích trong sử thi Mahabharata của India. Tộc người nghèo nhất Nepal sản sinh ra người giàu nhất Nepal... hi hi có khối chuyện để chém gió đây...

Quá trưa thì đến quê Mẹ của Đức Phật Sakya , vùng Devdhaha. Như thông lệ mình đến chiêm bái và kinh hành vòng quanh bảo tháp Ramagrama, nơi lưu giữ 1/8 xá lợi nguyên thủy của Đức Phật Sakya suốt 2.500 năm qua. Xin mời xem thêm link này: http://nguyenphunepal.blogspot.com/2013/01/nhung-bai-viet-cu-co-lien-quan-en-ho.html

Gần tháp Ramagrama là một làng của người Tharu

Các bồn chứa bằng đất này dùng để tích trữ lương thực, một đặc trưng của người Tharu. Lúa gạo trữ bằng các bồn này có thể lưu giữ nhiều năm, không sợ mối mọt chuột bọ.

Trung nông Tharu đây: nhà gạch, trâu, bò (mấy cái cọc là để cột trâu bò), xe máy cày, lẫm lúa, vườn rau...

Nhà nào càng nhiều bồn thì càng giàu


Đến tận 4 giờ chiều Butwal-thành phố nhộn nhịp nhất trên trục đường Đông Tây Nepal vẫn hoang vắng xe cộ. Bandha mà, không ai dám chạy xe có động cơ ra đường . Trừ mình hi hi... đi lại trong ngày bandha có cái sướng là đường vắng hoe, tha hồ chạy hết tốc độ cho đến khi... hết xăng.... Thôi , dừng đây, sáng mai đi tiếp 150km nữa tới Dang. Chào các bạn, hẹn sẽ cập nhật tiếp khi có điều kiện....

Thứ Tư, 6 tháng 3, 2013

ĐĂNG KÝ TẠM VẮNG

Các bạn mến,

Khuya nay mình sẽ đi về vùng Dang miền Tây Nepal, 05 ngày; làm một chuyến điền dã về người Tharu.
Nhà sẽ tạm đóng cửa trong mấy ngày đó, không cập nhật.
Xin đăng ký tạm vắng vậy! Hi hi
Mong sẽ có thông tin hữu ích sau chuyến đi để hầu các bạn.
Bật mí xíu xíu: vào thời cổ đại ở Vương quốc Sakya thuộc dòng họ Đức Phật, tộc họ Sakya là tầng lớp cai trị, còn dân chúng chính là người Tharu ngày nay. Đây là một sử liệu quan trọng mà các nhà nghiên cứu hầu như quên bẵng không đề cập đến khi nghiên cứu về vương quốc Sakya cổ đại. Lẽ nào một nước chỉ có vua và quý tộc, không có dân?

Mong sớm gặp lại các bạn!

Nguyễn Phú

Vẻ Đẹp Tharu

Thứ Ba, 5 tháng 3, 2013

RẺ TIỀN!

Bức tượng này là tượng Adi Buddha (một trong năm vị Phật tổ Pancha Buddha) xuất xứ đầu tiên từ Mật tông Nepal Vajrayana (Kim cương thừa), Phật này còn có tên khác là Vajradhara (Vị Phật cầm Kim cương chùy ; Vajra: Kim cương chùy là một pháp khí để phá tan vô minh trong mật tông). Sanskrit gọi vị Phật này là Vajrasattva. Tượng Vajrasattva có một tướng “HIỂN” (trưng bày nơi công cộng) ngồi trong tư thế hoa sen, hai tay cầm pháp khí Vajra bắt chéo trước ngực. Còn hình tượng ôm trong lòng một hình tướng nữ nhân là tướng “MẬT”. (Hình tướng nữ là Prajna, bạn nào thắc mắc muốn biết sâu hơn ý nghĩa thì chịu khó tự tìm trên mạng, như thế sẽ thấu đáo và nhớ lâu hơn).

Hình tượng Vajrasattva “MẬT” này chỉ dành cho những tu sĩ ở cấp bậc cao nhất trong Mật tông (cả Tây Tạng và Nepal) trong khi ẩn tu ở nơi thâm sơn cùng cốc thực hành những bí pháp tu luyện thượng thừa vì đây là vị Phật ở cấp độ “TỐI CAO VỀ GIÁC NGỘ” ( ULTIMATE STATE OF ENLIGHTENMENT). Chỉ thờ phụng trong những căn phòng kín đáo, bí mật. Không thờ ở nơi công cộng!

Tu tập cũng có cấp bậc như việc học ở trường vậy. Không thể cho một em mới học vỡ lòng xem Truyện Kiều và bắt nó hiểu ý nghĩa Nguyễn Du gửi gắm trong đó. Cũng như một người mới tu thì nhìn vào pho tượng này chỉ thấy kích dâm mà tẩu hỏa nhập ma không thể sử dụng sức mạnh tinh thần, năng lượng vô cùng tận của bức tượng này để thăng hoa trên đường tu tập.

Lướt qua cái tin nhảm của BBC về vụ này mình không buồn phản ứng, thế nhưng hôm qua thấy TTXVH điểm cái tít của một “Hot Boy” của giới Blog Việt thì mình quả thật thất vọng về blogger này. Rẻ tiền!

Sự việc bắt đầu hết sức cải bắp từ “tin xe cán chó” (Local News) của Bangkok Post do các “Phóng viên mạng” (Online Reporters) thuật lại vài lời bình nhảm nhí từ Facebook Thái. Thế rồi BBC lại tung tin này lên. Cũng chẳng ai để ý cho đến khi TTXVH điểm tin.

Bangkok Post đưa tít “Hình tượng Phật Việt Nam dấy lên sự giận dữ” (Vietnamese Buddha image draws ire). Tuy có thòng một câu về xuất xứ của tượng này nhưng vẫn lộ liễu ám chỉ và công kích một nhánh của Phật giáo Đại thừa Việt Nam. Tác giả bài này và các công dân mạng (netizens) của anh ta chắc là thuộc Phật giáo Tiểu thừa cực đoan Thái Lan nên mới cố tình và cố chấp như thế, không chịu hiểu rằng đó là một tượng của Mật tông Nepal và Mật tông Tây Tạng. Cố tình lờ đi sự thật là hàng triệu du khách mỗi năm du lịch đến Nepal và Tibet thấy và biết pho tượng này ở đây; và không ít người mua nó đem về nhà (ở khắp nơi trên thế giới) như một món quà lưu niệm về tín ngưỡng ở Himalaya.

Đến BBC, khi đưa lại bài này cũng thận trọng dùng cái tít “Phật tử tức giận vì tượng Phật 'ở VN'. Phần cuối bài này có mở rộng ra, chi tiết hơn một chút về tượng này.

Thế mà Hot Boy của Blogger Việt lại câu view, giật tít vô cùng dơ dáy “ Tượng Phật làm tình”. Cái tít của hot boy này không thua gì tít của Vietnam Net “Nữ nhân viên dùng miệng kích dục cho khách”

Điều đáng nói là hot boy này là một trí thức lại có chuyên môn về tin học, lại đang sống ở Mỹ-một xứ không đói thông tin cũng như dân chủ và tri thức. Chỉ cần a bờ cờ về tin học vào Google search là có thể ra hàng triệu kết quả cho bức tượng này để biết xuất xứ và ý nghĩa của nó, để biết đây có phải là “tượng làm tình” hay không. Rồi khi không từ bức tượng này, hot boy lại móc qua chuyện tạp chí Playboy, chuyện nhà sư uống bia, chuyện ĐVH hôn sư, chuyện văn hóa xuống cấp… để kết rằng “tín ngưỡng đạo Phật của xứ ta đang bị biến đổi một cách méo mó, một tín hiệu chẳng tốt lành”.

Không biết hot boy có biết rằng chính Đức Phật đã từng khẳng định rằng: có đến 84.000 pháp môn để thành tựu quả Phật?

Không biết hot boy có biết đa số Phật tử Thái theo Tiểu thừa (Theravada) còn đa số Phật tử Việt Nam theo Đại thừa (Mahayana)? Trong Đại thừa ngoài hàng ngàn “tông” ở khắp nơi còn có Mật tông Nepal (Vajrayana) và Mật tông Tây Tạng (Tantrayana).

Là một nhà khoa học, hot boy phải biết là không thể dùng hiện tượng để đánh giá bản chất. Không thể vì một hay một số người Việt theo Mật tông Tây Tạng do sở thích cá nhân và tự do tín ngưỡng của họ mà anh có thể kết luận rằng tín ngưỡng đạo Phật Việt Nam bị biến đổi méo mó. Ai nói rằng tín ngưỡng Mật tông Tây Tạng là méo mó, không tốt lành? Nói như anh, vậy Dalai Lama cũng thờ-lạy bức tượng này thì ông cũng méo mó và không tốt lành sao?

Không khó hiểu khi vài người cực đoan và thiểu năng trí tuệ ở Thái theo Tiểu Thừa lại bức xúc về một bức tượng như thế. Tác giả online nọ đã không công bố vị trí và hoàn cảnh trưng bày của pho tượng, như thế là không trung thực, xuyên tạc, bôi bác (Phật tử Việt Nam có thể tố lại, kiện lại Bangkok Post vì chuyện này). Ai cấm một Phật tử Việt Nam theo Mật tông Tây Tạng thờ bức tượng này? Người Thái có quyền gì mà xía mũi vào chuyện tín ngưỡng của người Việt? Chúng tôi đâu có mang bức tượng này vào đất Thái của các anh bắt các anh thờ-lạy nó đâu? Ngay cả bài chính gốc này trên Bangkok Post (http://www.bangkokpost.com/news/local/338123/vietnamese-buddha-image-draws-anger) cũng chỉ cho xuất hiện 9 comments đã được “xét duyệt” (mình đã vào đó comment hơn 10 lần với 10 tên khác nhau mà bọn quản trị không cho đăng). Trong 9 comments thì có đến 6 không đồng quan điểm với bài báo, 2 trung lập và duy nhất một cho rằng “Nasty”.

Trên trang Facebook của BBC tình hình còn rõ ràng hơn, có đến 595 comments cho đến giờ này. Hầu hết comments đều chỉ ra rằng bài báo này thiểu năng trí tuệ, và bức tượng này thuộc về Mật tông Tây Tạng.

Trên blog của hot boy, tối hôm qua có gần 50 phản hồi, hầu hết hùa theo giọng kích động rẻ tiền của hot boy không nghiên cứu thấu đáo đã vội vàng kết án bức tượng và người sở hữu nó như là “những con chiên lầm lạc” của Phật giáo, xa hơn còn công kích Phật giáo Việt Nam (xin nhớ cho rằng Giáo hội Phật giáo Việt Nam hiện tại không phải là toàn bộ Phật giáo Việt Nam, cũng như Đảng Cộng sản Việt Nam không bao gồm toàn bộ con dân nước Việt). Cho đến giờ thì có đến 95 phản hồi, tuy có người đã phân tích thấu đáo nhưng vẫn có kẻ cố tình vô minh cho là bức tượng cổ súy tình dục, bôi bác Phật giáo như giọng của hot boy.

Mình nghĩ không cần thiết phải dẫn chứng hình ảnh và thông tin về bức tượng này, Google đã có đầy cả ra, đến hàng triệu kết quả. Chỉ xin chú thích ngắn gọn thế này:

Hình tướng "HIỂN" của Vajrasattva

Còn hình tượng ôm trong lòng một hình tướng nữ nhân là tướng “MẬT”. Hình tướng nữ là Prajna, bạn nào thắc mắc muốn biết sâu hơn ý nghĩa thì chịu khó tự tìm trên mạng, như thế sẽ thấu đáo và nhớ lâu hơn. Ngắn gọn thế này: hình tướng nữ nhân -Prajna chính là biến hóa của các pháp khí Kim Cương Chùy-Vajra và Chuông Kim Cương và người thực hành bí pháp này đạt tới cảnh giới hòa nhập làm một với Đại Vũ Trụ - tức Giác Ngộ.

Nhưng như thế không có nghĩa là một người sưu tập không có quyền trưng bày pho tượng mà anh ta sở hữu. Trưng bày như là một tác phẩm nghệ thuật như các pho tượng khác, như các bảo tàng trưng bày. Xin bật mí cho hot boy rằng ở Mỹ có rất nhiều bảo tàng về văn hóa Tibet, Himalaya, Nepal trưng bày bức tượng này.

ĂN TẾT TRỄ

MÙA XUÂN VIỆT NAM SẼ VƯỢT LÊN TRỞ NGẠI CHÔNG GAI MÀ KHOE SẮC!

Hôm nay đã 24 tháng Giêng rồi, mà chừng như hoa cỏ nhà mình vẫn còn lưu luyến Tết.
Năm nay ăn Tết đậm đà hơn.
Chuyến về Việt Nam năm trước mình mang qua đây cả vali gia vị, lạp xưởng, tôm khô... Rồi trước Tết được anh bạn Vivek Chaudary tặng cho 10 ký nếp Nepal (ở Nepal chỉ có tộc người Tharu là trồng và ăn nếp, cũng như ăn ốc, cá, lươn... như người Việt vậy; có dịp sẽ nói kỹ hơn về người Tharu). Thế là Tết năm nay coi như hoàn hảo.
Chiều nay rãnh, ngồi ngoài vườn mới chợt nhận ra hoa trong vườn đang khoe sắc.
Mai Nepal vàng rực trong nắng quái chiều hôm.
Mai anh đào ngay cổng thì đỏ sẫm hút mắt người qua lại, trong khi cây ở trong sân thì dịu dàng hồng phấn thỉnh thoảng lại điểm những bông hoa thẫm màu như để làm duyên.

Tết trễ. Xuân muộn. Nhưng Tết và xuân vẫn cứ đến.
Mong đất nước mình sẽ có một Mùa Xuân Việt Nam quét sạch đêm đông lạnh giá từ phương Bắc hơn nửa thế kỷ qua đã làm tàn lụi biết bao thế hệ thanh xuân của dân tộc. Để Hoa Việt Nam lại nở cùng hoa cỏ mùa xuân các nước.
Muộn còn hơn không!

Thứ Bảy, 2 tháng 3, 2013

NEPAL STYLE

Giàu có và sử dụng tài sản của mình như thế mới xứng đáng là Đại Gia, mới đáng kính phục. Kaiser SJB Rana, theo mình là nhân vật vĩ đại nhất của tộc họ Rana Nepal và là “Player” đáng ngưỡng mộ nhất của Nepal.

Mình nghĩ mãi không ra cái tựa đề cho bài này. Chủ đề là kể về phong cách “chơi” (tiêu xài-spend, sưu tập-collect, lối sống- style…) của những nhân vật nổi tiếng người Nepal, nổi tiếng ở đẳng cấp thế giới. Mới đầu định lấy tựa “Dân chơi Nepal”, nhưng thấy phàm phu, có mùi giang hồ, và “hôi sữa” của mấy nhóc thiếu gia ngày nay; vì các nhân vật đề cập trong bài này toàn là giới thượng lưu, tinh hoa (elite) của Nepal xưa. “Chơi kiểu Nepal” càng không ổn vì quá thô tục. May, cái video clip làm mưa làm gió khắp thế giới của anh chàng ca sĩ Hàn Quốc Psy đã giúp mình một cái tựa thích hợp “Nepal Style”.

Mẫu Roll Royce Phantome III mà ông Kaiser SJB Rana đưa về Kathmandu Nepal vào thập niên 1930

Năm 1973, cái xe Mercedes đời mới nhất của ông hoàng Vijay SJB Rana về đến Kathmandu, Nepal. Ngay lập tức nó trở thành “hot girl” được mọi người trầm trồ khen ngợi và thu hút mọi sự chú ý mỗi khi xuất hiện. Cũng thời điểm ấy, một “ông hoàng” xe hơi lặng lẽ rời khỏi Nepal. Ông Vijay luôn tiếc nuối khi kể về sự kiện này. “Nếu biết họ bán nó đi, thì dù có bán cả gia sản ông cũng sẽ làm để giữ nó lại ở Nepal. Chiếc xe ấy là một phần lịch sử của Nepal, một vật chứng và là niềm hãnh diện cho đất nước trên núi này.”

“Nó” là chiếc Roll Royce Phantom III nổi tiếng.

Chủ nhân của chiếc Roll Royce ấy là ông Kaiser Shamsher JB Rana, chú của ông hoàng Vijay.

Wikipedia chỉ ghi chú mấy dòng ngắn ngủi như thế này về ông Kaiser SJB Rana: Field Marshal H.H Sir Kaiser Shamsher Jang Bahadur Rana, sinh ngày 08/01/1892 mất ngày 07/06/1964. Ông là con thứ ba của His Highness Maharaja Sir Chandra SJB Rana – Thủ tướng thứ năm triều đại Rana. Kaiser đã từng làm đại sứ Nepal ở triều đình Anh Quốc (1947–1948), Bộ trưởng Quốc phòng của Nepal (1951–1955) và Bộ trưởng Tài chính Nepal (1952–1953).

Kaiser SJB Rana

Ông Vijay kể cho tôi nghe với giọng ngưỡng mộ về người chú đậm đặc chất quý tộc này. Từ nhỏ, Kaiser đã là một cậu bé thông minh, ham học hỏi, được cha là Thủ tướng Chandra cưng nhất trong số các con trai và thường dẫn theo trong các chuyến đi nước ngoài. Sống trong môi trường sùng bái người Anh của tộc họ Rana, lại sớm tiếp xúc với văn hóa Anh quốc nên tự nhiên Kaiser cũng sùng bái văn hóa Anh. Năm Kaiser 16 tuổi, ông được gửi sang học ở Anh. Thú đam mê suốt những năm tuổi trẻ sống ở Anh và Cựu lục địa của chàng trai Kaiser là :Sách và Xe hơi. Ngay lần đầu trông thấy một trong những chiếc Roll Royce đầu tiên lăn bánh trên đường phố London, Kaiser đã bị tiếng sét ái tình đánh trúng. Dùng qua hầu hết các hiệu xe trong thời trai trẻ ở châu Âu, cuối cùng Kaiser nhận ra rằng, mối tình đầu chính là mối tình vĩ đại nhất của mình.

Trở về Nepal lúc 22 tuổi, hành trang của Kaiser là hơn 5,000 quyển sách đủ các thể loại, chủ đề mà anh sưu tập suốt mấy năm qua. Chiếc Roll Royce anh dùng ở London đành phải để lại bên đó không thể mang về Nepal vì … không có đường.

Từ đồng bằng phía Bắc Ấn Độ, cho đến cuối thập kỷ 1930 muốn lên đến Kathmandu phải vượt qua dãi Terai cao hơn 3000m bằng đường mòn. Đấy là một lợi thế để Nepal thoát khỏi cuộc chinh phục của thực dân Anh vào giữa thế kỷ 19, nhưng cũng là rào cản cho việc phát triển của Kathmandu.

Tộc họ Rana Nepal không thiếu tiền, quá dư dả là khác vì là một tộc họ lấn át cả nhà vua họ Shah để độc quyền cai trị với danh nghĩa Thủ tướng truyền đời. Cha của Kaiser vào năm 1903 đã cho xây dựng Singha Durbar (Cung điện Sư tử) trải rộng trên diện tích 50ha. Cung điện này được ghi nhận là Cung-điện-rộng-lớn-nhất-và-xa-hoa-nhất châu Á, sau này vào thập niên 1970 lại trở thành Tòa nhà chính phủ rộng lớn nhất châu Á.

SINGHA DURBAR

Bên trong Singha Durbar

Khi Kaiser trở về sau nhiều năm học tập ở Anh, ông Chandra đã cho xây dựng một cung điện hoành tráng cho đứa con trai yêu ở vị trí gần như đối diện với Cung điện Sư tử, ngay bên cạnh hoàng cung của vua Shah.

Phương tiện giao thông cho đến cuối những năm 1930 ở Kathmandu

Cho đến khi đó, thủ đô Kathmandu của Nepal vẫn chưa có chiếc xe hơi nào. Quý tộc Nepal đi lại chủ yếu dùng ngựa hoặc xe ngựa, khi lễ lạt thì dùng voi. Đam mê xe hơi là một “Thú đau thương” (tựa một lời dịch soundtrack của bộ phim Godfather trước đây ở Saigon). Cái thú ấy khiến quý tộc Nepal (không chỉ một mình Kaiser) quyết tâm san bằng mọi chướng ngại. Đầu tiên là mở rộng các đường mòn vượt qua rặng Terai. Sau đó xe được nhập từ châu Âu về India rồi tập kết ở biên giới Nepal-India. Tại đây, các xe hơi được tháo bánh xe ra, ràng cột cẩn thận trên một hệ thống đòn khiêng bằng gỗ. Thế là lên đường vượt núi trên vai của phu khiêng kiệu hay lính.

Chiếc xe đầu tiên lên đến Kathmandu vào cuối thập niên 1930 là chiếc Roll Royce của Thủ tướng Chandra. Vốn là chiếc xe mà Kaiser sử dụng ở London trước đây. “Tay chơi” Kaiser thì đã đặt hàng tại hãng Roll Royce một chiếc xe mới. Chính là chiếc Phantome III.

Xe này nặng đến 3,5 tấn, phải dùng đến hơn 600 người thay phiên nhau khiêng suốt 1 tháng trời mới lên đến Kathmandu từ biên giới India.

Có xe rồi, thế là Kaiser liền cho làm một con đường nhựa (con đường nhựa đầu tiên ở Nepal) dài khoảng 1,5km nối từ Cung điện Sư tử đến Cung điện Kaiser của mình. Cứ mỗi sáng, Kaiser cho tài xế lái chiếc Phantome chở mình vượt 1,5km đến Cung điện Sư tử để… uống café với ông Chandra; rồi lại lái về tư dinh. Mỗi khi có lễ lạt hoàng gia, Kaiser lại cho mượn chiếc Phantome làm phương tiện.

Con đường nhựa đầu tiên ở Nepal nối liền hai Palace

Sau cha con Kaiser, các hoàng thân khác cũng lục tục bắt chước cho …. khiêng xe lên Kathmandu. Rồi đến các đại sứ quán. Việc khiêng xe này kéo dài mãi cho đến thập niên 1950, khi Nepal hoàn thành việc xây dựng các con đường quốc lộ nối Kathmandu với biên giới với India mới chấm dứt.

Khiêng xe lên núi chạy. Đúng là “Chơi xe kiểu Nepal”, không nơi nào có được.

Kaiser SJB Rana mất năm 1964. Ông lập di chúc để lại Cung điện Kaiser của mình làm trụ sở Bộ Giáo Dục, đồng thời hiến tặng toàn bộ thư viện mà ông đã sưu tập suốt 60 năm làm thư viện công cộng. Thư viện có đến 50.000 cuốn sách, trong đó có những bản thảo viết tay cổ nhất và duy nhất của Nepal, những cuốn sách độc bản trên thế giới, những sách quý 300 năm Kaiser sưu tập từ châu Âu và sách đặt hàng từ các nhà xuất bản lớn, nổi tiếng. Tất cả đều được bọc bìa da, đặt trong những tủ sách cao tận trần nhà, người đọc được tự do lựa và lấy sách từ các kệ, tủ sách không cần qua thủ thư rồi ngồi đọc ở bất cứ nơi đâu mình thích (trong những căn phòng xa hoa, bên cạnh cửa sổ nhìn xuống khu vườn đẹp nhất Nepal có tên là Dream Garden do chính Kaiser thiết kế…). Hơi lạc đề một chút: chính thư viện Kaiser này đã níu chân mình ở lại Nepal, và suốt 2 năm đầu tiên mình đã làm con mọt sách bám trụ hàng ngày ở đây để lấp những lỗ hổng kiến thức bằng nguồn tư liệu Anh ngữ có thể nói là số một châu Á.

Dinh Kaiser, nay là trụ sở Bộ Giáo Dục Nepal

Bên trong Dinh Kaiser

Thư viện

Nơi uống trà, cafe và trò chuyện sau khi ăn tối

Dream Garden

Chiếc Roll Royce Phantome III của Kaiser mà ông Vijay nhắc tới bị bỏ nằm phủ bụi suốt nhiều năm sau khi chủ nhân của nó qua đời. Năm 1972, một nhà sưu tập Mỹ tìm gặp con trai của Kaiser sống ở India và mua được nó với cái giá … sắt vụn: 10,000USD. Đến khi ông này lên đến Kathmandu cho đóng thùng và vận chuyển chiếc Phantome vào năm 1973 thì ông Vijay mới hay. Quá muộn. Chiếc Phantome sau đó được chở đến cảng Kolkata để vận chuyển bằng đường biển về Mỹ. Khi cẩu nó lên tàu thì đột nhiên cáp bị đứt. Roll Royce Phantome III rơi xuống biển. Chiếc xe vô giá vĩnh viễn ngủ yên dưới lòng vịnh Bengal, chừng như nó không muốn rời xa lục địa Ấn Độ của chủ nhân nó, người vì lòng đam mê đã san bằng mọi thứ để đưa “tình yêu” của mình về nhà.

Kaiser không chỉ là một “tay chơi” (player), một nhà sưu tập (collector) mà còn là một nhà bác học của Nepal, một người “dân túy” bạn thân của Thủ tướng India Neru. Ông chơi để học và học để chơi tới đẳng cấp cao nhất. Kiến thức của Kaiser trải rộng tới tất cả mọi lĩnh vực và ở tầm mức chuyên gia. Thập niên 1940, ông là người chỉ huy cuộc khảo cổ ở Lumbini. Cái hồ nơi Hoàng hậu Maya tắm trước khi sinh hạ Siddhartha đã được Kaiser cho nạo vét và cẩn gạch như ngày nay. Không phải ngẫu nhiên mà ông từng nắm giữ chức bộ trưởng quốc phòng và tài chính, cũng như làm đại sứ tại Anh. Thật ra niềm đam mê sách vở của Kaiser còn lấn át hơn cả đam mê xe hơi. Cũng như ông quý sách vở, kiến thức hơn là những tài sản khác. Bằng chứng là ông đã tặng cho nhân dân Nepal thư viện và cho ngành giáo dục tư dinh của mình (dinh thự vào loại lớn và đẹp nhất nhì Nepal chỉ sau có Cung điện Sư tử). Nhân dân Nepal mãi nhớ đến ông vì những nghĩa cử đẹp này chứ không phải lối sống xa hoa, tài sản khổng lồ mà ông có.

Góc tưởng niệm Kaiser ở thư viện của ông

Thư viện Kaiser đã được in lên tem

CÂU CHUYỆN CẢNH SÁT 2

THƯ GIÃN CUỐI TUẦN:POLICE STORY 2
POLICE STORY1

Vừa rồi Bộ Công An trình dự thảo Luật cư trú. Mình dốt về luật, không bàn về góc độ chuyên môn, chỉ lăn tăn ý này: “Quan điểm của ngành công an đối với nhân dân? Phục Vụ (Serve) hay Kiểm Soát (Control)?

SERVE and PROTECT , NOT CONTROL!

Tại sao ngành công an lại ôm đồm việc quản lý hộ khẩu, cư trú, vốn là việc của ngành hộ tịch? Tại sao công an lại ôm đồm việc quản lý phương tiện giao thông, vốn là việc của ngành giao thông?

Mình đi được vài nơi và tìm hiểu thông tin qua báo chí, bè bạn thì biết là chẳng có nơi nào có chế độ hộ khẩu như Việt Nam (hiện nay) và Trung Cộng, những nước cộng sản độc quyền toàn trị. Xin hỏi tính chất của “hộ khẩu” là để làm gì? Ngày nay đâu còn chế độ tem phiếu như thời bao cấp? Ở một nước Tự Do và Dân Chủ (như Việt Nam ta tự khẳng định ngày nay) thì mọi công dân có quyền đi lại và cư trú tự do trên đất nước của mình chứ? Tại sao lại phải trình báo cho công an ? Tại sao phải XIN “tạm trú”, “tạm vắng”? Tại sao tôi đi khỏi nhà tôi mà phải khai báo “tạm vắng”? Tại sao tôi đến thăm thân nhân tôi và ở lại nhà người ấy chơi mà phải đi khai báo tạm trú với công an địa phương? Việc phòng chống tội phạm (nếu có) là BỔN PHẬN của người nhận lương từ tiền thuế của dân. Và không phải vì bổn phận đó mà anh CÓ QUYỀN NGHI NGỜ TẤT CẢ MỌI NGƯỜI LÀ TỘI PHẠM !

Mình ở Nepal đến nay là năm thứ 8 thế mà chưa bao giờ thấy cảnh công an khu vực “hỏi thăm sức khỏe”, tạm trú, tạm vắng (vì đâu có công an khu vực lẫn tạm trú-tạm vắng). Các khách sạn, nhà nghỉ thì dĩ nhiên phải yêu cầu khách trọ đăng ký tên tuổi, giấy tờ vì lý do an ninh nhưng các cuốn sổ đăng ký đó chỉ để tại khách sạn không có cảnh phải chạy đôn chạy đáo đến công an phường đăng ký tạm trú cho khách trước 7 giờ đêm (cứ đến trụ sở công an phường có chừng vài chục nhà nghỉ, khách sạn thì các bạn sẽ biết chủ KS bị hành hạ thế nào). Các cuốn sổ này sau đó được các khách sạn, nhà nghỉ tự lưu trữ vĩnh viễn. 6 năm trước, cảnh sát Nepal bắt được một tội phạm quốc tế (gốc Nepal) về tội mưu sát một khách du lịch Mỹ 30 năm về trước. Một trong những bằng chứng quan trọng là cuốn sổ lưu trú của khách sạn nơi 2 người ở chung đã được khách sạn này lưu trữ suốt 30 năm qua. Liệu ngành công an có thể lưu trữ sổ sách của hàng chục nghìn KS, nhà nghỉ suốt vài chục năm? Mà nếu được thì ai sẽ chi số tiền cho công việc này? Đừng nói là từ tiền thuế của dân đen à nha!

Việc quản lý nhân khẩu ở các nước Nam Á học hỏi từ người Anh, rất đơn giản nhưng vô cùng hiệu quả: Hộ Tịch. Anh sinh ở đâu, ngày tháng nào, con ông-bà nào được ghi vào sổ hộ tịch địa phương. Khi 16 tuổi làm Thẻ Căn Cước thì có thêm dấu lăn tay. Thế là đủ. Khi cần cứ mở sổ hộ tịch ra để kiểm chứng nhân thân, còn dấu lăn tay thì lưu trong hồ sơ cả bên hộ tịch lẫn cảnh sát.

Nguyên tắc làm việc ở đây là tinh giản sao cho thuận tiện nhất cho người dân. SERVE mà! Và đấy là lý do tại sao người dân phải đóng thuế để nuôi bộ máy cảnh sát.

Lại quay về Nepal (mình mang xứ nghèo làm thí dụ để các bác khỏi so đo là so sánh khập khiễng với các xứ giàu). Việc quản lý đăng ký xe cộ thuộc về ngành giao thông, không phải cảnh sát, gọi là Cục Quản Lý Giao Thông. Cục này thành lập vào thập niên 1950 bởi hai thanh niên vừa tốt nghiệp ở Anh về lại Nepal làm việc. Khi một chiếc xe (tất cả: ô tô, xe chuyên dụng, xe mô tô…) nhập khẩu vào Nepal, chủ xe (thường thì công ty nhập khẩu xe) sẽ đăng ký ở cơ quan quản lý giao thông địa phương (thành phố, tỉnh) và được cấp MỘT SỐ XE VĨNH VIỄN cho mỗi chiếc xe. Đấy là số Căn Cước cho mỗi chiếc xe, lấy theo thứ tự trước sau. Sau này, dù có thay đổi sở hữu qua bao nhiêu người thì chiếc xe vẫn giữ bảng số duy nhất của nó. Đơn giản và hiệu quả vô cùng. Bảng số xe Nepal theo nguyên tắc sau: tên vùng, lô và số thứ tự. Ví dụ Ba 40 -9999 ( Ba: vùng Bagmati, lô số 40, chiếc xe thứ 9999). Cứ 10.000 xe là sang một lô mới (như bảng số ở trên thì đây là chiếc xe thứ 4.000.9999 ở vùng Bagmati, chiếc kế tiếp sẽ có số xe thuộc lô 41 như: Ba 41-0001). Thuận tiện cho mọi người (thậm chí kể cả ngành marketing hay thống kê vì chỉ nhìn vào bảng số xe thì có thể biết được tỉnh / thành phố này có bao nhiêu chiếc xe). Quản lý kiểu này thì khỏi lo có chuyện mua bảng số đẹp! Lòng vòng các con đường Nepal, bạn có thể gặp những chiếc xe ghẻ lở đeo bảng số tam quý, tứ quý, thần tài…

CẢNH SÁT GIAO THÔNG NEPAL

Mà cảnh sát Nepal cũng chả phải ôm đồm việc sản xuất và kinh doanh bảng số xe! Chủ xe tự làm lấy. Có tiền và thích đẹp thì ra tiệm thuê thợ vẽ theo ý mình. Không tiền? Ở nhà cắt mảnh sắt sơn nền rồi nguệch ngoạc vẽ chữ số cũng chẳng ai làm khó dễ, miễn là rõ ràng, đọc được. Nguyên tắc là anh tự chịu trách nhiệm về hành vi của mình. Nếu dùng bảng số giả , khi bị cảnh sát phát hiện thì sẽ bị phạt rất nặng, truy tố ra tòa và bị tịch thu xe. Có chuyện này khá buồn cười. Hai năm trước, cảnh sát Nepal kiến nghị lên Chính phủ, cuối cùng chính phủ ra quy định cấm làm bảng số phản quang… hi hi… Lý do là vì cảnh sát giao thông ở các trạm không thể đọc được bảng số phản quang khi xe cộ lưu thông.

Cũng chuyện giao thông. Xe ở Nepal giá rất đắt vì thuế nhập khẩu xe đến 300%. Chiếc xe Nano rẻ nhất thế giới sản xuất ở India ngay bên cạnh giá chỉ 1.200USD sang Nepal người mua phải trả 12.000USD (cao hơn 10 lần). Vì vậy không có gì khó hiểu khi xe cộ ở Nepal đến 80% là xe cũ dù Nepal cấm nhập xe second-hand. Một chiếc xe ở Nepal thường được sử dụng cho đến khi nào không còn chạy được nữa mới thôi. Mấy năm nay, các hãng xe “lobby” cho giới làm luật để ra quy định cấm xe trên 20 năm tuổi lưu thông trên đường phố nhằm bán xe mới. Thế nhưng, người phản đối quyết liệt nhất chính là Cục quản lý giao thông Nepal và cảnh sát giao thông. Họ nói rằng không thể đặt ra giới hạn năm sử dụng cho phương tiện giao thông miễn là chiếc xe đó đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn lưu thông khi kiểm tra. Ngăn cấm sử dụng xe là vi phạm QUYỀN SỞ HỮU của người dân! Sao mà cảnh sát một nước theo chủ nghĩa tư bản lại VÌ DÂN đến thế nhỉ? Và dĩ nhiên chẳng bao giờ có cảnh sát Vì Đảng – Còn đảng còn mình. Nepal theo chế độ đa đảng mà! Kể cả trước kia còn trong chế độ quân chủ, cảnh sát Nepal đã từng nhiều lần từ chối mệnh lệnh đàn áp dân chúng của hoàng gia.

SERVE or CONTROL?